Interview met professor Marc Waelkens: Sagalassos 2005 onder de loep

We berichtten deze zomer reeds eerder over de resultaten van de 16e Leuvense opgravingscampagne in Sagalassos, Turkije (22 juli, 2 augustus, 5 augustus, 13 augustus, 27 augustus). Ondertussen zijn de opgravingen en conservatie-projecten volledig afgerond en ontstaat er een compleet beeld van de afgelopen campagne. In een interview in De Morgen kreeg professor Marc Waelkens van de KUL de kans om de meest opvallende ontdekkingen in de kijker te plaatsen.

Leuvense archeologen van de Katholieke Universiteit Leuven (KUL) hebben in het kader van één van de grootste archeologische projecten ter wereld, in de buurt van het Turkse Sagalassos, een 2.500 jaar oude stad ontdekt. In Sagalassos hebben de onderzoekers een prachtig bewaarde concertzaal, nieuwe delen van een enorme villa en een schitterende mozaïekvloer van 1.200 vierkante meter blootgelegd, aldus de Leuvense professor Marc Waelkens.

De archeologen, onder leiding van professor Waelkens, hebben in Turkije een compleet nieuwe stad ontdekt uit de vroege Ijzertijd (8e tot 4e eeuw voor Christus). De stad ligt 4 kilometer ten zuidwesten van Sagalassos in het Aglasun-gebergte, 100 kilometer ten noorden van de populaire vakantiebestemming Antalya. De KUL voert er al 16 jaar opgravingen uit. Er werken iedere zomer zowat 180 onderzoekers, studenten en arbeiders uit verschillende disciplines. Ze legden tot nu toe overblijfselen bloot van een middelgrote antieke stad die bewoond werd van de hellenistische (4e eeuw voor Christus) tot de vroeg-Byzantijse (7e eeuw na Christus) periode. Het is uitgegroeid tot één van de grootste archeologische projecten ter wereld.

Op een vlakke heuveltop 4 kilometer ten zuidwesten van de site (foto linksboven) ontdekte het team deze zomer een compleet nieuwe stad. "Het gebeurde tijdens een prospectie-onderzoek op Tepe Düzen, een heuvel die gedomineerd wordt door een 1.700 meter hoge scherpe bergpiek", zegt Marc Waelkens. "We vonden resten van stadsmuren, tientallen gebouwen en een burcht op de bergtop. Het gaat om een stad van ongeveer 22 hectare, groter dan Sagalassos in zijn beginperiode. Vondsten in keramiek duiden erop dat de stad bewoond werd van de 8e tot de 4e eeuw voor Christus." Volgens Waelkens gaat het onmiskenbaar om een voorloper van het eigenlijke Sagalassos. "De bewoners zouden in de loop van de 4e eeuw de stad op de heuvel verlaten hebben om wat verderop het huidige Sagalassos te stichten. De reden van de verhuizing is voorlopig onduidelijk, maar zou watergebrek kunnen zijn. In dit karstgebied kunnen wateraders immers plotseling in de ondergrond verdwijnen. De oude site bevat geen enkele bron, terwijl Sagalassos net in een heel waterrijke omgeving ligt."

In Sagalassos zelf werd gedeeltelijk een overdekte concertzaal (foto rechtsboven) vrijgemaakt uit het begin van de 2e eeuw, net boven het niveau van de onderste agora. De toegang tot de enorme concertzaal bestaat uit 3 gewelfde doorgangen in perfecte staat; één ervan is 4,8 m hoog. Net als het eerder ontdekte theater en de thermen lijkt dit odeon veel te groot en te rijkelijk uitgevoerd voor een stad als Sagalassos. Waelkens: "Het is zelfs groter en beter gebouwd dan dat van de grootste stad van Klein-Azië, Efeze, dat twintigmaal groter was dan Sagalassos. Dat versterkt de indruk dat Sagalassos het centrum was voor religieuze festivals en spelen, waar ter gelegenheid van de keizercultus bezoekers uit de gehele antieke regio Pisidia naartoe kwamen."

In de thermen (foto rechts), in een reusachtig, kruisvormig aangelegd koudwaterbad, werd afgelopen zomer ook één van de grootste mozaïekvloeren uit het Oosten (deels) blootgelegd. "Hij is 1.150 vierkante meter groot en de stenen vormen verschillende zwart-witmotieven", zegt Waelkens. De onderzoekers legden ook een grote villa (foto links) uit de 4e eeuw na Christus verder bloot. Het gebouw strekt zich uit over 4 niveaus en telt nu al 46 kamers. Dit jaar kwamen onder meer een atrium en een polychrome mozaïekvloer aan het licht. In de 7e eeuw na Christus vielen Arabische troepen de stad binen en werd Sagalassos getroffen door een zware aardbeving. De bewoners verlieten de stad, maar nu is aangetoond dat zich in de loop van de 10e tot de 12e eeuw minstens 3 nieuwe, geïsoleerde woonkernen op de oude site vormden.

Voor meer info: bezoek de websites Sagalassos.be en Interactive Dig.
Bron: tekst: De Morgen, 8 september